Sepetin Ötesinde 6 İş Modeli: E-ticaret Türleri (2026)

E-ticaret sektörü, çok çeşitli iş modelleri ve teslimat yöntemlerini kapsayacak şekilde genişledi.

Bu nedenle, bir e-ticaret işi kurmak istiyorsanız nereden başlayacağınız konusunda kararsız kalabilirsiniz. Bu rehber ise sizin için ideal bir başlangıç noktası olacak. Bir e-ticaret işi diğerinden tamamen farklı olabilir. Bu yazıda, size en uygun modeli bulmanız için artıları ve eksileriyle birlikte altı e-ticaret türü hakkında bilgileri bulabilirsiniz.

E-ticaret türleri: 6 model

• İşletmeden tüketiciye: B2C
• İşletmeden işletmeye: B2B
• Tüketiciden tüketiciye: C2C
• Tüketiciden işletmeye: C2B
• İşletmeden yönetime: B2A
• Tüketiciden yönetime: C2A

İşletmeden tüketiciye: B2C

İşletmeden tüketiciye (B2C) iş modellerinde, çevrimiçi mağaza ziyaretçileri bireysel kişilerdir ve işletme kendi ürünlerini satar veya küratörlük yapar. Hedef müşteri son kullanıcıdır; ürünü kullanacak olan kişi (veya başkasına hediye olarak satın alan) olarak tanımlanır.

Bir B2C e-ticaret işletmesi genellikle son müşteriye yeniden satmak için üçüncü taraf tedarikçilerden ürün satın alır. En büyük avantajı, ürünleri toplu olarak daha düşük maliyetle tedarik edip halka daha yüksek fiyattan satabilmektir. Ayrıca müşteriler hakkında veri toplayarak daha fazlasına ulaşabilirsiniz.

Dezavantajı ise bu modelde çok fazla rekabet olmasıdır. Birçok başka satıcı, aynı niş ve sektörde faaliyet gösterir. Öne çıkmak imkânsız değildir, ancak bunun için güçlü bir benzersiz satış önerisi sunmak ve hedef pazarı iyi tanımak gerekir.

B2C e-ticaret örnekleri

Kylie Cosmetics

Reality TV ünlüsü ve influencer Kylie Jenner tarafından kurulan güzellik ve bakım ürünleri şirketi Kylie Cosmetics, B2C e-ticaret işletmesine bir örnektir. Kendi ürünlerini üretir ve çevrimiçi mağazası aracılığıyla satış yapar.

Allbirds

Spor ayakkabı markası Allbirds, müşterilerine e-ticaret web sitesi aracılığıyla ayakkabı satan doğrudan tüketiciye (DTC) bir markadır. Ayrıca alışveriş yapanlara mağaza içi deneyim sunmak için birkaç perakende mağazası da bulunmaktadır.

Bombas

Bombas, kendi giyim ürünlerini üreten bir giyim markasıdır. Ürünlerini diğer işletmelere satmak yerine, e-ticaret sitesi aracılığıyla doğrudan müşterilere satar.

İşletmeden işletmeye: B2B

Bir işletme çevrimiçi olarak başka bir işletmeye satış yaptığında, buna işletmeden işletmeye (B2B) e-ticaret denir.

B2B siteleri genellikle alışveriş deneyimlerini müşteriden gelen yüksek hacimli siparişlere göre şekillendirir (1 veya 10 yerine 1.000 veya daha fazla ürün düşünebilirsiniz). Ayrıca genellikle daha yüksek seviyede "özenli" müşteri hizmeti ve özel siparişler için daha fazla seçenek sunarlar.

Bu e-ticaret türünün en çekici yanı, B2C markasıyla aynı geliri elde etmek için o kadar çok müşteriye ihtiyaç duyulmamasıdır. Tek bir B2B müşterisi muhtemelen birkaç yüksek değerli sipariş verir, bu da hedefinize ulaşmak için daha az pazarlama bütçesine ihtiyaç duyacağınız anlamına gelir. Kâr oranları genellikle daha düşük olsa da (toptan ürünlerin kar marjları %20 ile %50 arasındadır) daha fazla birim satarak bunu telafi edersiniz.

B2B e-ticaret örnekleri

Costco

Costco, B2B işletmesine bir örnektir. Toptancı, ürünleri 800'den fazla sadece ticaret amaçlı deposundan birinde diğer işletmelere yeniden satmak için satın alır.

Alibaba

Alibaba, alıcıları ve satıcıları buluşturan çevrimiçi bir pazaryeridir. Tedarikçiler ürünlerini daha düşük fiyattan listeler ve toplu olarak satar. DTC markalar, kendi web sitelerinde daha yüksek kâr marjıyla yeniden satmak için pazaryerinden envanter satın alabilir.

HubSpot

HubSpot, diğer işletmelere müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) yazılımı satar. Halk, HubSpot kullanmadığı için B2B e-ticaret işletmesi olarak kabul edilir.

Tüketiciden tüketiciye: C2C

Tüketiciden tüketiciye (C2C) işletmeler, tüketicilerin kendi mallarını doğrudan diğer tüketicilere satmalarına olanak tanıyan çevrimiçi pazaryerleridir.

eBay, C2C e-ticaretinin en ünlü örneğidir. Herkes eBay'de eski eşyalarını başka birine satabilir. Bunun için kayıtlı bir işletmeniz olması gerekmez.

Uzun süre boyunca, en büyük sitelerin (eBay ve Etsy gibi) popülaritesi ve Craigslist ile Facebook Marketplace gibi ücretsiz alternatiflerin varlığı nedeniyle çok fazla C2C işletmesi olmamıştır. Ancak yeni nesil işletmeler, daha özel bir C2C deneyiminin değerini ortaya koymaktadır.

C2C e-ticaret örnekleri

Vinted

Vinted, alıcıları satıcılarla buluşturan bir mobil uygulamadır. Ancak işletmeler, ürün satmak için platformu kullanamaz. Sadece bireyler ürünlerini listeleyip diğer kişilere satabilir.

Poshmark

Poshmark, modada uzmanlaşmış başka bir mobil pazaryeridir. İnsanlar eski kıyafetlerini Poshmark'a yükleyip alıcılara satabilir.

Craigslist

Craigslist, popüler olan ilk çevrimiçi pazaryerlerinden biriydi. Belirli bölgelerdeki alıcıları ve satıcıları buluşturmayı amaçlayan yerel forumları vardır ve tüm ABD'yi kapsar. Eski eşyalarınızı topluluk içindeki insanlara satmak isteyenler için harika bir seçenektir.

Tüketiciden işletmeye: C2B

Tüketiciden işletmeye (C2B), geleneksel e-ticaretın tersine çalışır. İşletmenin son müşteriye ürün satması yerine, müşteri işletmeye ürün satar.

Bu e-ticaret türünün LuxeCollective gibi işletmelerde uygulandığını görebiliriz. LuxeCollective, envanter tedarikini başka bir işletmeden veya tedarikçiden yapmak yerine tüketicilerden mal satın alan lüks moda markasıdır.

Tüketiciler, fiziksel ürünlerin yanı sıra, işletmelere başka ürünler de satabilir ve bu e-ticaret modeli kapsamına girebilir. Satışa sunulanlar arasında görsel telif hakları veya serbest çalışma hizmetleri olabilir.

C2B e-ticaret örnekleri

Upwork

Upwork, profesyonel hizmetlere odaklanan çevrimiçi bir pazaryeridir. Serbest çalışan uzman kişileri işe almak isteyen işletmeler tarafından kullanılır. Bireyler becerilerini (tasarım, yazarlık, mühendislik veya fotoğrafçılık gibi) C2B platformunda satışa sunarlar.

Airbnb

Airbnb, büyük çoğunluğu kendisine ait olmayan gayrimenkulleri kiralayan bir şirkettir. İnsanlar diğer şirketlerden gayrimenkul satın almak yerine, evlerini Airbnb'de listelemeyi tercih ederler. Bu durum, Airbnb'yi bir C2B şirketi haline getirir.

Shutterstock

Shutterstock, katkıda bulunanlara görüntülerini yüklemeleri için ödeme yapan bir stok fotoğrafçılık web sitesidir. Para ve hizmet alışverişi geleneksel e-ticaret şirketinin tersine çalışır.

İşletmeden yönetime: B2A

İşletmeden yönetime (B2A), şirketlerin devlet kurumlarıyla ticari işlemler yapmakta uzmanlaştığı modeldir. Örneğin, vergi dairesine muhasebe hizmetleri satan bir yazılım sağlayıcısıysanız, B2A iş modelini kullanırsınız. Bu nedenle bazen işletmeden devlete (B2G) e-ticaret olarak da bilinir. 

B2A iş modelini kullanan şirketler genellikle daha yüksek sipariş değerleri ve daha uzun satış döngüleriyle öne çıkar. Kamu yönetiminin ne satın alabileceği konusunda çok fazla bürokrasi vardır ve bütçe kısıtlamalarının dünyanın her yerindeki kurumlar arasında ortak bir sorun olması nedeniyle, onay almak ve anlaşmaları kapatmak zorlayıcı olabilir. Zamanın çoğu satış yaparak ve ilişkiler kurarak geçirilir.

Bununla birlikte, B2A modelini kullanıyorsanız çok fazla müşteriye ihtiyacınız olmaz. Sadece birkaç devlet sözleşmesiyle kazançlı bir işiniz olabilir. Diğer yandan, B2C yolunu seçerseniz binlercesine ihtiyacınız olur.

B2A e-ticaret örnekleri

Devlet yazılımı

Çoğu devlet kurumunun kendi yazılımını oluşturacak yeterli finansmanı yoktur, bu nedenle OpenGov gibi B2A yazılım sağlayıcılarından kullanıma hazır araçlar satın alırlar.

Uzaktan eğitim

Üniversiteler, kolejler ve okullar gibi eğitim kurumları bazen idari işletmeler olarak sınıflandırılır. Bu kurumlara ürün, yazılım veya hizmet satan şirketler C2A işletmeleri olarak kabul edilir.

Sağlık sigortası

Birçok şirket, çalışan yan hakları paketlerinin bir parçası olarak sağlık sigortası sunar. Bu şirketler de işletmeler ve devlet yöneticileri arasında aracılık yapar, yani B2A iş modeli kapsamına girerler.

Müşteriden yönetime: C2A

Müşteriden yönetime (C2A) iş modelini kullanan işletmeler B2A şirketlerine benzer şekilde çalışır, ancak aralarındaki fark, müşterilerin limited şirketlerin aksine devlet kurumlarıyla işlem yapmasıdır.

C2A e-ticaret örnekleri

Gelir vergileri

C2A'nın en belirgin örneği gelir vergileri alanındadır. Bireyler gelir vergilerini Gelir İdaresi Başkanlığı'na ödediği için para ters yönde transfer edilir.

Öğrenci kredisi geri ödemeleri

Kişiler öğrenci kredilerini geri ödediklerinde, para bir bireyden eğitim kurumuna transfer edilir. Bu işlemi gerçekleştirenlere de C2A işletmesi denir.

E-ticaret iş modeli nasıl seçilir?

1. Hedef pazarınızı araştırın

Başarılı işletmeler, bir kitle ve onların hayal kırıklıkları veya arzuları göz önünde bulundurularak başlar; bu durumun ürünleri belirlemesini sağlar. Örneğin, yeni annelerin organik gıdalar aracılığıyla sağlıklı kalmalarına yardım etme konusunda tutkuluysanız bir grup anne bulun ve şu gibi sorular sorun:

• Yiyecek alışverişi yapmayı seviyor musunuz yoksa bu işi kolayca halletmek ister misiniz?
• Yemeklerinizde çeşitliliğe mi yoksa tutarlılığa mı değer veriyorsunuz?
• Toplu satın almayı tercih eder misiniz?
• Aynı türde besinleri tekrar tekrar satın alıyor musunuz, yoksa seçimleriniz değişiyor mu?
• Besin değeri yüksek bir ürün için ekstra ödeme yapar mısınız?

Tüm bu sorular, bir ürüne mi yoksa daha fazlasına mı ihtiyacınız olduğunu, abonelik modeli sunup sunamayacağınızı ve pazaryeri veya dropshipping gibi daha düşük marjlı bir seçeneği karşılayıp karşılayamayacağınızı belirlemenize yardımcı olacaktır.

2. İşletmek istediğiniz iş modelini görselleştirin

Yeni işletme sahipleri iyimser bir bakış açısını varsayılan olarak benimseyebilir. Ancak farklı e-ticaret iş modellerini değerlendirirken pragmatik ve hatta şüpheci olmak faydalı olacaktır.

B2B ve B2A gibi bazı e-ticaret türleri, başlamadan önce daha fazla nakit ve işletmek için daha fazla zaman gerektirir. Toptan satış ve C2C gibi diğer seçenekler, insan ilişkilerinden yararlanır. Tedarikçi ilişkilerinizi ve yatırım yapmak için mevcut nakdinizi değerlendirerek sizin için doğru iş modeli hakkında net bir karar verebilirsiniz.

3. Becerilerinizi analiz edin

Büyük işletmeler rekabet avantajı üzerine kuruludur ve bu avantaj işletme sahibiyle başlar. En güçlü becerileriniz rekabet avantajınız olabilir ve bu da iş modelinizi şekillendirebilir:

• Sektörünüz için ürün geliştirmeyi biliyorsanız DTC en uygun seçenek olabilir.
• Marka oluşturma veya sosyal medya uzmanıysanız beyaz/özel etiket en uygun seçenek olabilir.
• Müşteri deneyiminde iyiyseniz (e-ticaret web sitesinden kutu açılımı deneyimine kadar), dropshipping veya pazaryeri sizin için en iyi seçenek olabilir.
• Sürdürülebilir maliyet avantajınız varsa B2C toptan satış sizin için en iyi seçim olabilir.

E-ticaret işinizi ileriye taşımak

E-ticaret sektörü artık birçok farklılaşmış yaklaşımla oldukça olgun bir sektördür. Bu durum, öğrenebileceğiniz çok sayıda şirket türü olduğu anlamına gelir.

Farklı e-ticaret türlerini, kitlenizi ve kendi becerilerinizi analiz ederek sizin için en iyi iş modelini belirleyebilirsiniz: B2B, B2C veya her ikisinin kombinasyonu olabilir.

İhtiyaçlarınıza ve kitlenize en uygun e-ticaret türünü bulduktan sonra, o grup içinde yer alan bir iş modeli seçin. Aboneliklerden özel etiketlemeye kadar, dünya sizin elinizde.