Jak założyć organizację non-profit w 12 krokach?

Wiedza o tym, jak założyć organizację non-profit, pozwoli Ci stworzyć przedsięwzięcie, które wprowadza pozytywne zmiany społeczne. Jednak poza wizją wywierania wpływu, na początku musisz uporać się z kilkoma kwestiami formalnymi.

Uruchomienie organizacji non-profit wymaga zebrania dokumentacji potwierdzającej, że działasz na rzecz dobra publicznego. Po spełnieniu wymogów możesz skupić się na pozyskiwaniu funduszy, budowaniu zespołu i realizacji swojej misji.

Gotów rozpocząć działalność? Stwórz swoją stronę internetową już dziś lub dowiedz się więcej o narzędziach Shopify do sprzedaży online i stacjonarnej.

Czym jest organizacja non-profit?

Organizacja non-profit działa na rzecz konkretnej sprawy lub społeczności, a nie dla wypracowania zysku. Zamiast dzielić dochody między udziałowców, przeznacza ona wszelkie nadwyżki finansowe na realizację swojej misji. Może to obejmować świadczenie usług, sprzedaż online przez sklep internetowy wspieranie czy finansowanie badań.

Korzyści z założenia organizacji non-profit

Założenie organizacji non-profit daje kilka istotnych korzyści:

• Zwolnienie z podatku dochodowego w przypadku dochodów przeznaczonych na cele statutowe.
• Możliwość ubiegania się o dodatkowe zwolnienia podatkowe na poziomie lokalnym i krajowym.
• Prawo do przyjmowania darowizn od osób prywatnych i firm na finansowanie działalności.
• Dostęp do grantów i dotacji od agencji rządowych oraz fundacji.

Istnieją jednak istotne wymagania. Organizacje non-profit muszą działać dla dobra publicznego, a nie dla prywatnych korzyści. Musisz regularnie organizować posiedzenia zarządu, reinwestować nadwyżki finansowe w organizację oraz prowadzić szczegółową dokumentację finansową, aby utrzymać swój status.

Co wziąć pod uwagę przed założeniem organizacji non-profit?

Zwiększ szanse swojej organizacji non-profit na sukces, analizując wcześniej poniższe kwestie.

Wymogi prawne

Musisz formalnie zarejestrować organizację, aby uzyskać osobowość prawną. Przed startem zapoznaj się z przepisami, ponieważ wymogi różnią się w zależności od wybranej formy działalności.

Wybór zarządu

Organizacje non-profit opierają się na zaufaniu. Wybierz do zarządu osoby, które są zaangażowane w Twoją misję i wnoszą różnorodne kompetencje. Zastanów się, jak rozwiążesz ewentualne konflikty interesów, zanim się pojawią.

Planowanie finansowe

Przemyśl źródła finansowania na start. Może to być fundusz założycielski, dotacje, crowdfunding lub darowizny od osób prywatnych.

Planowanie strategiczne

Oprócz formalności opracuj plan działania. Twoje decyzje muszą wspierać misję, a jednocześnie pozwalać na rozsądne zarządzanie dostępnymi zasobami.

Zgodność z przepisami

Zapoznaj się z obowiązkami sprawozdawczymi i księgowymi. Sprawdź, jakie terminy podatkowe i zasady rozliczeń będą Cię obowiązywać.

Jak założyć organizację non-profit w 12 krokach?

Założenie organizacji non-profit wymaga czegoś więcej niż samej pasji. Załóż swoją organizację krok po kroku:

1. Zbuduj solidne fundamenty
2. Stwórz biznesplan
3. Wybierz nazwę
4. Wybierz formę prawną
5. Oficjalnie zarejestruj swoją organizację non-profit
6. Uzyskaj numery identyfikacyjne i otwórz konto bankowe
7. Powołaj zarząd
8. Opracuj statut i politykę konfliktu interesów
9. Rozpocznij pozyskiwanie funduszy
10. Zbuduj zespół
11. Uruchom swoją organizację non-profit
12. Rozpocznij działania marketingow swojej organizacji non-profit

1. Zbuduj solidne fundamenty

Zacznij od określenia społeczności lub grupy osób, której ma służyć Twoja organizacja. Potwierdź swoją misję statystykami, które pokazują, dlaczego Twoja działalność jest potrzebna.

Deklaracja misji będzie wyznaczać kierunek działań organizacji i pomagać zespołowi w podejmowaniu istotnych decyzji. Stwórz misję, która:

• Jasno wyjaśnia, czym zajmuje się Twoja organizacja i jaką sprawę wspiera.
• Jest zwięzła i łatwa do zrozumienia.
• Może ewoluować wraz z celami Twojej działalności.

2. Stwórz biznesplan

Biznesplan organizacji non-profit pomaga zrozumieć potencjalne dochody i zdolność do pokrycia wydatków, takich jak działania promocyjne czy wynagrodzenia zespołu. Pokazuje również, w jakim stopniu Twoja działalność będzie opierać się na darowiznach. Uwzględnij w nim:

• Streszczenie zarządcze. Opisz misję, analizę rynku wskazującą na potrzeby społeczności oraz sposób, w jaki zamierzasz na nie odpowiedzieć.
• Oferta. Szczegółowo opisz usługi, programy lub produkty oraz cele dotyczące wpływu społecznego.
• Plan marketingowy. Określ, jak dotrzesz do odbiorców z informacją o pracy Twojej organizacji.
• Plan operacyjny. Opisz codzienne funkcjonowanie, strukturę organizacyjną i podział obowiązków.
• Plan finansowy. Uwzględnij zestawienia przepływów pieniężnych, bilanse, rachunki zysków i strat, budżet, źródła przychodów oraz koszty startowe i operacyjne.

Zbadaj istniejące podmioty, aby uniknąć powielania tych samych usług. Jeśli Twoja misja będzie pokrywać się z działaniami innej instytucji, konkurencja o darczyńców i dotacje będzie znacznie większa. Sprawdź bazy danych organizacji społecznych, np. rejestry na ngo.pl, aby mieć pewność, że Twoja idea jest unikalna na rodzimym rynku.

3. Wybierz nazwę

Wybierz charakterystyczną nazwę, która nawiązuje do Twojej misji i działalności. Jeśli potrzebujesz pomocy w znalezieniu nazwy dla swojej organizacji non-profit, sprawdź generator nazw firm Shopify, aby znaleźć ciekawe pomysły.

4. Wybierz formę prawną 

W Polsce wybór odpowiedniej formy prawnej ma istotne znaczenie dla sposobu zarządzania organizacją i rozliczania podatków. Najczęściej wybierasz między fundacją a stowarzyszeniem. Pamiętaj, że nie każda organizacja tego typu jest automatycznie uznawana za organizację pożytku publicznego (OPP). Ten status wymaga spełnienia dodatkowych wymogów formalnych.

Do najpopularniejszych form prawnych należą:

• Fundacja. Powstaje, gdy fundator przekazuje majątek na realizację określonego, ważnego celu społecznego.
• Stowarzyszenie. To dobrowolne zrzeszenie osób, które chcą wspólnie działać w konkretnej sprawie (może być rejestrowe lub zwykłe).
• Organizacja pożytku publicznego. Status, o który możesz się ubiegać po określonym czasie działalności, pozwalający m.in. na pozyskiwanie 1,5% podatku od osób fizycznych.
• Spółdzielnia socjalna. Forma łącząca cechy przedsiębiorstwa i organizacji społecznej, skupiająca się na aktywizacji zawodowej członków.

5. Oficjalnie zarejestruj swoją organizację non-profit

Gdy podejmiesz fundamentalne decyzje i przygotujesz niezbędne dokumenty, musisz zarejestrować organizację, aby mogła ona korzystać ze zwolnień podatkowych. Chociaż wymagania zależą od wybranej formy, zazwyczaj musisz:

• Złożyć wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wraz z podpisanym statutem i aktem założycielskim.
• Przekazać dane kontaktowe oraz oświadczenia wszystkich członków zarządu.
• Wybrać formę prawną, taką jak fundacja, stowarzyszenie rejestrowe lub spółka z o.o. non-profit.
• Złożyć komplet dokumentów w sądzie rejestrowym właściwym dla Twojej lokalizacji.
• Zgłosić zamiar prowadzenia zbiórek publicznych, jeśli planujesz w ten sposób pozyskiwać fundusze.
• Zadbać o zapisy w statucie pozwalające na zwolnienie dochodów z podatku CIT w zakresie celów statutowych.

6. Uzyskaj numery identyfikacyjne i otwórz konto bankowe

Gdy Twoja organizacja zostanie wpisana do KRS, otrzyma numery NIP i REGON. Są one niezbędne do rozliczeń z urzędami oraz przy zawieraniu umów. Kolejnym krokiem jest otwarcie konta bankowego, które pozwoli na oddzielenie finansów organizacji od prywatnych środków założycieli.

Wybierając bank, sprawdź: 

• Czy bank oferuje darmowe prowadzenie konta dla organizacji pozarządowych. 
• Jak wyglądają opłaty za przelewy krajowe i zagraniczne.
• Czy istnieje możliwość łatwego połączenia konta z systemami darowizn online i bramkami płatniczymi. 

• Czy obsługa klienta sprawnie pomaga w kwestiach specyficznych dla sektora non-profit.

7. Powołaj zarząd

Polskie przepisy oraz statut Twojej organizacji określają wielkość i skład zarządu. Zazwyczaj składa się on z co najmniej trzech osób (szczególnie w stowarzyszeniach), które odpowiadają za strategiczne kierunki rozwoju.

Zarząd zajmuje się najważniejszymi sprawami:

• Zatrudnia i nadzoruje osoby na stanowiskach kierowniczych oraz dyrektora wykonawczego.
• Zatwierdza budżety i czuwa nad finansami organizacji.
• Dba o to, aby wszystkie działania były zgodne z misją i celami statutowymi.

Po wyłonieniu kandydatów, członkowie organizacji muszą na nich zagłosować zgodnie z przyjętymi procedurami. Następnie należy wskazać osoby pełniące konkretne funkcje – prezesa, wiceprezesa, sekretarza oraz skarbnika. Pamiętaj, że członkowie zarządu pełnią swoje role przez określone kadencje, co pozwala na regularne odświeżanie wizji organizacji.

8. Opracuj statut i politykę konfliktu interesów

Statut Twojej organizacji non-profit określa zasady jej funkcjonowania, sposób podejmowania decyzji, reguły wyboru władz oraz przebieg posiedzeń zarządu.

Polityka konfliktu interesów chroni organizację przed sytuacjami, w których osoby pełniące ważne funkcje, dyrektorzy czy istotni pracownicy mogliby wykorzystywać zasoby podmiotu do celów prywatnych. Dopilnuj, aby zarząd zatwierdził te dokumenty i regularnie je aktualizował.

9. Rozpocznij pozyskiwanie funduszy

Twoja działalność potrzebuje solidnego modelu finansowania już od pierwszego dnia. Bez stabilnego kapitału na start uruchomienie organizacji może być trudne.

Rozważ następujące opcje:

• Dotacje. Choć oferują dobre finansowanie początkowe, zazwyczaj są przyznawane na konkretne cele. Grantodawcy skupiają się na określonych usługach lub programach. Pamiętaj, że przygotowanie wniosków zajmuje czas, a wiele z nich to jednorazowe wsparcie.
• Akceleratory. Szukaj programów wsparcia dla organizacji pozarządowych, które oferują dostęp do funduszy, mentoringu, przestrzeni biurowej czy networkingu. To dobry sposób na rozwój Twoich programów społecznych.

10. Zbuduj zespół

Dobrzy liderzy to fundament każdej organizacji non-profit. Szukaj partnerów, którzy autentycznie wierzą w Twoją misję i wnoszą wartościowe sieci kontaktów wspierające Twoje działania.

Zbuduj strukturę zarządzania z pełnym zarządem i dyrektorem. Będą oni dbać o zgodność z przepisami, podejmować strategiczne decyzje i nadzorować najważniejsze procesy rekrutacyjne. Do realizacji misji potrzebujesz też zaangażowanego zespołu – zarówno opłacanych pracowników, jak i wolontariuszy.

11. Uruchom swoją organizację non-profit

Kiedy masz już zgody prawne i pierwsze fundusze, możesz wystartować. Pamiętaj jednak, że samo otwarcie organizacji to dopiero początek procesu, który wymaga czasu i pełnego zaangażowania.

12. Rozpocznij działania marketingowe dla swojej organizacji non-profit

Gdy zaczniesz już działać, poinformuj potencjalne osoby wspierające o swojej pracy. Przygotuj plan marketingowy określający sposób dotarcia do darczyńców, partnerów społecznych i innych osób zainteresowanych Twoją działalnością. Pamiętaj, że różne grupy odbiorców preferują odmienne kanały komunikacji. Przykładowo, młodsze osoby chętniej angażują się poprzez media społecznościowe.

Ile czasu zajmuje założenie organizacji non-profit?

Rejestracja organizacji wymaga cierpliwości i starannego przygotowania dokumentacji. Czas oczekiwania zależy od tego, jak sprawnie przygotujesz statut. To zajmuje zazwyczaj kilka tygodni.

W Krajowym Rejestrze Sądowym na decyzję poczekasz zazwyczaj od miesiąca do trzech. Jeśli jednak wybierzesz stowarzyszenie zwykłe, procedura wpisu do ewidencji potrwa maksymalnie siedem dni roboczych.

Zarobki w organizacji non-profit

Wynagrodzenie osób zarządzających organizacją non-profit zależy od jej struktury. Osoby te zazwyczaj otrzymują pensję lub stypendium i mogą korzystać ze świadczeń, takich jak ubezpieczenie zdrowotne czy programy emerytalne. Pamiętaj, że wysokość wypłat musi być uzasadniona zakresem obowiązków i zgodna z przepisami dotyczącymi podmiotów, które nie działają dla zysku.

Załóż swoją organizację non-profit już dziś

Jeśli chcesz wprowadzać pozytywne zmiany, założenie firmy, której celem jest coś więcej niż tylko zysk, pomoże Ci wywrzeć realny wpływ na otoczenie. Zacznij od wyboru nazwy i określenia misji, zarejestruj organizację, zadbaj o status zwolnienia z podatku i powołaj zarząd. Sprawdź, czy masz wszystkie niezbędne pozwolenia, a następnie zacznij działać na rzecz swojej społeczności.