Wat is grafisch ontwerp? Soorten, elementen, principes en tools

Als je ooit een billboard hebt gezien, een metrokaart hebt gebruikt of een online infographic hebt gewaardeerd, dan kun je een grafisch ontwerper bedanken. Grafisch ontwerpen is een groot vakgebied met een breed scala aan toepassingen, waarbij het draait om het creëren van visueel materiaal om informatie over te brengen aan een specifiek publiek. In het tijdperk van e-commerce zijn grafisch ontwerpvaardigheden van onschatbare waarde, omdat goed grafisch ontwerp je bedrijf kan onderscheiden van je concurrenten.

Ontdek een overzicht van soorten, elementen en principes van grafisch ontwerp en bekijk populaire tools die je kunt gebruiken om je eigen designs te maken.

Wat is grafisch ontwerp?

Grafisch ontwerp is het creëren van visuele content om een bepaalde boodschap over te brengen aan een specifiek publiek. Het heeft toepassingen in reclame, branding, print en digitale media, productverpakkingen, webontwikkeling en meer.

Of ze nu werken aan printadvertenties voor tijdschriften, productlabels of webpagina-indelingen, grafisch ontwerpers gebruiken doorgaans softwareprogramma's om overtuigende visuele assets te maken. Door zorgvuldig gekozen kleuren, afbeeldingen, typografie en andere elementen te gebruiken, kunnen grafisch designers een bedrijf helpen om een samenhangende merkidentiteit op te bouwen en die identiteit over te brengen aan klanten.

8 soorten grafisch design

1. Merkontwerp
2. UX-ontwerp
3. UI-ontwerp
4. Omgevingsontwerp
5. Informatieontwerp
6. Marketing- en/of reclameontwerp
7. Verpakkingsontwerp
8. Printontwerp

Grafisch ontwerpers zijn verantwoordelijk voor een breed scala aan print en digitale projecten. Hier zijn acht veel voorkomende soorten grafisch design:

1. Merkontwerp

Branding grafisch ontwerpers helpen de visuele identiteit van een merk vorm te geven, inclusief kleurkeuze, lettertype, iconografie en beeldstijl. Ze kunnen ook logo's ontwerpen en merkassets produceren zoals illustraties, eenvoudige infographics en meer. Merkontwerp is doorgaans een senior-niveau grafische functie.

2. UX-ontwerp

User experience design (of UX-ontwerp) houdt zich bezig met hoe een gebruiker door een platform navigeert, zoals een website, landingspagina of app. UX-designers bepalen de hiërarchie van informatie, en houden rekening met verwachtingen van de gebruiker, de algehele klantreis (customer journey) en visuele elementen. Ze werken nauw samen met productmanagers en ontwikkelaars en houden rekening met de technische implicaties van hun ontwerpen (zoals laadtijden van pagina's). Over het algemeen denken UX-ontwerpers kritisch na over het ontwerp van digitale ervaringen die gemakkelijk en intuïtief te gebruiken zijn.

3. UI-ontwerp

Een onderdeel van UX-ontwerp is user interface design (of UI-ontwerp). Dit onderdeel houdt zich bezig met het vormgeven van de minutieuze visuele details die mensen helpen interacteren met digitale platforms. UI-ontwerp heeft als doel een positieve gebruikerservaring te creëren door interfaces zoals websites, landingspagina's en apps eenvoudig, visueel aantrekkelijk en effectief te maken. Terwijl UX-ontwerpers zich richten op de holistische ervaring, concentreren UI-ontwerpers zich voornamelijk op elementen zoals pictogrammen, knoppen, typografie en menu's.

4. Omgevingsontwerp

Omgevingsontwerp betreft de visuele identiteit van een fysieke ruimte. Omgevingsontwerpers creëren echte producten zoals banners, posters, raamstickers en informatieve borden om kijkers door een ruimte te leiden. Ze werken vaak met 3D-modellen van fysieke ruimtes om de juiste afmetingen voor hun eindproducten vast te stellen.

5. Informatieontwerp

Informatieontwerp is een onderdeel van grafisch ontwerp waarbij designers specifiek werken met cijfers, data en andere technische informatie, waarbij ze visuals maken die de informatie op een duidelijke, begrijpelijke manier overbrengen. Informatieontwerpers kunnen infographics, grafieken, diagrammen of aangepaste visualisaties produceren om complexe data gemakkelijk verteerbaar te maken.

6. Marketing- en/of reclameontwerp

Mensen die werken in marketing- of reclameontwerp zijn verantwoordelijk voor het creatief regisseren en maken van assets voor – je raadt het al – marketing en reclame. Dit kan beeldmateriaal zijn voor social media, blogs, digitale advertenties en print- of buitenreclame. Designers kunnen zich ook richten op het ontwerp van een nieuwsbrief of landingspagina voor promoties. Het doel van deze marketingmaterialen is om de boodschap voor de klant over te brengen op een samenhangende, opvallende en visueel aantrekkelijke manier.

Senior marketing- en reclameontwerpers staan doorgaans bekend als art directors.

7. Verpakkingsontwerp

Dit type grafisch ontwerp houdt zich bezig met het plannen en implementeren van productverpakkingen die passen bij de algehele merkidentiteit van een klant. Dit kan gaan om winkelverpakkingen, productlabels, inzetstukken, instructies en verzendmaterialen. Verpakkingsontwerpers houden rekening met technische aspecten zoals productsamenstelling, print- en inktbeperkingen en duurzaamheid.

8. Printontwerp

Grafisch designers die zich specialiseren in print produceren gedrukte en (vaak) gebonden goederen zoals tijdschriften, boeken, pamfletten, flyers en bewegwijzering. Deze ontwerpers kunnen zich richten op omslagontwerp of binnenindelingen, of beide. Ze werken in het CMYK-kleurenspectrum om kleurcorrecte afdrukken te garanderen, en ze kunnen aanvullende variabelen toepassen zoals pagina-afloop, afbeelding-DPI, papierkwaliteit en inbindopties.

5 belangrijke elementen van grafisch ontwerp

1. Kleur
2. Afbeelding en vorm
3. Indeling
4. Lijn
5. Typografie

Dit zijn de vijf elementen die centraal staan in grafisch ontwerp:

1. Kleur

Ontwerpers houden rekening met de kleurentheorie tijdens het creëren van visuals zodat ze de juiste boodschap overbrengen. Rood en geel kunnen bijvoorbeeld honger opwekken, terwijl blauw sereniteit kan communiceren.

2. Afbeelding en vorm

Een grafisch ontwerper creëert of gebruikt afbeeldingen om visuele interesse toe te voegen, een bepaalde toon te zetten en complexe ideeën over te brengen. Afbeeldingen kunnen pictogrammen, foto's, infographics en full-color illustraties bevatten.

3. Indeling

Indeling draait om het organiseren van materiaal. Voorbeelden zijn de plek van een titel van een website, de indeling van tekst in een boek of tijdschrift, het schalen van afbeeldingen en het gebruik van witregels.

4. Lijn

Grafisch ontwerpers gebruiken lijnen – dik of dun, recht of gebogen, abstract of onderdeel van een grotere illustratie – om informatie te scheiden, de ogen van kijkers te leiden en visuele interesse te creëren.

5. Typografie

Ontwerpers houden rekening met een aantal typografische variabelen bij het werken met tekst, inclusief lettertype, fontgrootte, gewicht (bijvoorbeeld vet of cursief), regelafstand (de afstand tussen regels) en spatiëring (de afstand tussen letters).

8 belangrijke principes van grafisch ontwerp

1. Uitlijning
2. Balans
3. Contrast
4. Hiërarchie
5. Beweging
6. Verhouding
7. Herhaling
8. Ruimte

Leer hieronder meer over de acht belangrijke principes die grafisch ontwerpers in gedachten houden bij het werken aan een specifiek project:

1. Uitlijning

Uitlijning draait om beslissen waar verschillende elementen op een pagina komen, en of ze visueel gegroepeerd zijn of niet. Een ontwerper zal bijvoorbeeld waarschijnlijk niet kiezen om een artikeltitel links uit te lijnen en de hoofdtekst rechts uit te lijnen, omdat kijkers minder associatie tussen deze twee elementen kunnen voelen.

2. Balans

Balans bepaalt of een ontwerp georganiseerd of chaotisch aanvoelt. De ideale balans hangt af van het project; sommige projecten kunnen eenvoudige symmetrie vereisen, terwijl andere om een ontwerp kunnen vragen dat opzettelijk scheef aanvoelt.

3. Contrast

Contrast draait helemaal om verschil: groot of klein, helder of dof, scherp of wazig. Ontwerpers kunnen hoog contrast gebruiken om de aandacht te trekken naar een bepaalde plek of de verschillen tussen afbeeldingen te benadrukken.

4. Hiërarchie

In de kern is hiërarchie het principe van nadruk; het bepaalt waar de ogen van kijkers als eerst naartoe gaan. Titels zijn bijvoorbeeld meestal groter dan de hoofdtekst, waardoor er meer nadruk op wordt gelegd.

5. Beweging

Beweging omvat niet alleen de beweging van ontwerpelementen maar ook van het oog van de kijker. Een gebogen lijn kan bijvoorbeeld het oog langs een pagina leiden, terwijl een solide object het oog tot stilstand kan brengen.

6. Verhouding

Verhouding bepaalt de grootte van een element in relatie tot de rest van de elementen in het ontwerp. Twee afbeeldingen van dezelfde grootte kunnen een gelijkwaardig belang communiceren, terwijl grotere elementen belangrijker kunnen aanvoelen dan kleinere.

7. Herhaling

Herhaalde elementen in een ontwerp zijn een belangrijk onderdeel van samenhang, daarom gebruiken sommige bedrijven een beperkt kleurenpalet voor alle onderdelen: van logo-ontwerp tot verpakkingen. Herhaalde elementen kunnen kijkers geruststellen en richting bieden, terwijl het doorbreken van een patroon een gevoel van verstoring en verrassing kan creëren.

8. Ruimte

Lege ruimte is net zo belangrijk voor grafisch ontwerp als illustraties en kleur, omdat dit het oog van een kijker laat rusten. Het kan ook helpen om een visuele compositie in balans te brengen.

4 populaire grafische ontwerptools

1. Adobe Creative Suite
2. Canva
3. GIMP
4. Sketch

Grafisch ontwerpers werken met een aantal tools tijdens het creatieve proces. Hier zijn vier van de meest voorkomende:

1. Adobe Creative Suite

Adobe Creative Suite bevat verschillende grote programma’s voor de grafische industrie, waaronder Adobe Photoshop, Adobe Illustrator en Adobe InDesign. Deze producten hebben weinig beperkingen in wat ze kunnen doen, waardoor ze populair zijn onder high-level ontwerpers. De leercurve kan wel behoorlijk steil zijn voor ontwerpers die net beginnen.

Photoshop en Illustrator hebben de meeste functionaliteit voor op afbeeldingen gebaseerde ontwerpen, terwijl InDesign populairder is voor typografie en tekstindelingen. De Adobe-producten zijn relatief duur in gebruik, maar een jaarlijks lidmaatschap van Adobe Creative Cloud geeft je toegang tot het complete scala aan producten.

2. Canva

Canva is een online tool die kant-en-klare ontwerpelementen biedt (van pictogrammen tot sjablonen), die je kunt gebruiken om digitale composities te maken zoals social media posts, flyers en logo's. Het is vooral nuttig voor beginners of ontwerpers die liever starten met vooraf gemaakte ontwerpen dan creatie vanaf nul. Canva heeft een enorm scala aan gratis content. En voor ontwerpers die meer premium content willen, is er een lidmaatschap met jaarlijkse betalingen.

3. GIMP

GIMP, wat staat voor GNU Image Manipulation Program, is een online foto-editor die ontwerpers in staat stelt om foto's of illustraties te importeren en aan te passen. Het is volledig gratis en open source, wat betekent dat je door gebruikers gemaakte plugins en modificaties kunt vinden voor de meeste van je design behoeften. Hoewel je GIMP kunt gebruiken om je eigen afbeeldingen te tekenen, zijn de meeste functies gericht op het bewerken van bestaande afbeeldingen.

4. Sketch

Sketch is een collaboratief online platform dat meerdere ontwerpers in staat stelt om tegelijkertijd aan een project te werken. De unieke, real-time collaboratieve interface maakt het bijzonder nuttig voor ontwerpteams die nauw willen samenwerken, van het werken aan prototypes tot het verfijnen van definitieve designs. Sketch biedt een gratis proefperiode van 30 dagen en verschillende betaalde abonnementen.